تارىخنىڭ جاكارچىسى ئۆتمۈشتىن شۇنداق خەۋەرلەر بېرىدۇكى، مەشھور ھۆكۈما،

ئۆز زامانىسىنىڭ دانىشمەنى بولغان لوقمان ھەكىم ئۆمرىنىڭ ئاخىرىدا

ئوغلىغا مۇنداق ۋەسىيەتلەرنى قىلغان:

«ئى ئوغۇلچىقىم! اللەغا شېرىك كەلتۈرمىگىن، شېرىك كەلتۈرۈش ھەقىقەتەن زور گۇناھتۇر»(سۈرە لوقمان 13 ـ ئايەتتىن ئېلندى)

- ئى ئوغلۇم! ئۇلۇغلۇقنىڭ دەسمايىسى ئەقىل - پاراسەت ھەم ئەدەپ - ئەخلاققا ئىگە بولۇشتۇر، چۈنكى ئەقىل- پاراسەت، ئەدەپ - ئەخلاق ئىنسانغا ئەتراپلىق پىكىر قىلىش،دەل مۇۋاپىق سۆزلەش،ئىش- ھەركەتتە ئادىل بولۇشتىن ئىبارەت ئۈچ خىسلەتنى بەخىش ئېتىدۇ.

ھەر دائىم ئاتا- ئاناڭنى ئىززەتلە، ئۇلارنىڭ خىزمىتىنى چوقۇم ياخشى قىلغىن. ئۇستازلىرىڭنى داۋاملىق ئەزىز كۆرگىن.

 ھەر قاچان دانىشمەنلەرنى ئۆزەڭگە دوست تۇتقىن. ياخشى ئىشلارغا جان - دىلىڭ بىلەن تىرىشقىن،كىرىشكىن.

ھەر قانداق ئىشلىرىڭنى دانالار بىلەن كېڭىشىپ قىلغىن.چۈنكى ئادەم ئۆزىدىن ئەقىللىقراق كىشىلەرنىڭ سۆزىگە ئۇنىمىقى لازىمدۇر.بولمىسا ئاخىرىدا پۇشايماندا قالىدۇ.

ئۇلۇغلارنىڭ سۆزىگە قولاق سال. پەرزەنتىڭگە ئىلىم - ئەخلاق ئۆگەتكىن.

ھەر قانداق ئىشتا ياخشىلىق ۋە نۇسرەت تاپاي دېسەڭ ھەمراھنى ياخشى تاللاپ تۇتقىن.

ھەر قاچان بىلىملىكنىڭ سۆزىنى ئاڭلا. سورماستىن ئاۋۋال سەن سۆزلىمە.ئۇستازىڭ بار جايدا تىلىڭنى ھەم قولۇڭنى يىغ.بېشىم ئامان بولسۇن دېسەڭ تىلىڭنى چىڭ تۇت، بولمىسا تىلىڭ بېشىڭنى يۇنار.

يامانغا يولداش، نادانغا سىرداش بولما.ھەمىشە ھالىڭغا بېقىپ ئىش قىل.چىرايىڭنى ئوچۇق تۇتقىن. كىشىلەرنىڭ ھەققىنى ئادا قىل.خەلقىڭنىڭ قەدرىگە يەت. ئۆز ئىلىڭنى سۆي.

خەلقنىڭ بېشىغا بىرەر مۈشكىلات چۈشسە، سەن قولۇڭدىن كېلىدىغان بارىلىق چارە - ئامالىڭ بىلەن ھەمكارلىشىپ، ئۇنىڭغا ياردەم قىلغىن.

كىشىلەرنىڭ كەينىدىن غەيۋەت- شىكايەت قىلما،ئۆزەڭگە راۋا كۆرمىگەننى باشقىلارغىمۇ راۋا كۆرمە.ئاش - نان، ئوزۇقلۇق ئۆزەڭدە بار تورۇقلۇق، باشقىلارنىڭ مىننىتىنى ئىشتىدىغان قىلىقلارنى قىلمىغىن، مىننەتلىك تائام قورساقنى ئاغرىتىدۇ.

ھەر كىشىنىڭ ئۆيىگە كىرسەڭ تلىڭ بىلەن كۆزۇڭنى يىغىپ ئولتۇرغىن.ئاز سۆزلىمەك،ئاز يىمەك،ئاز ئۇخلىماق، ئاز ئولتۇرماقنى ئۆزەڭگە ئادەت قىل,بۇ،كۆڭۈللۈك ھايات كەچۈرۈشىڭگە پايدىلىقتۇر.

ھەر جايغا بارساڭ ئۆز ئورنىڭنى بىلىپ ئولتۇرغىن. ھەرگىزمۇ ئالدىراڭغۇلۇق قىلما، ئاچچىقلىنىپ سۆزلىمە. كېچىدە سۆزلىسەڭ ئاستا سۆزلە، كۈندۈزلىرى سۆزلىسەڭ ئەتراپىڭغا بېقىپ سۆزلە، بىپەرۋالىقتىن خىجالەتچىلىكلەر كېلىپ چىقىدۇ.

بېخىلدىن ھەرگىزمۇ ياخشىلىق كۈتمە.مويسىپىتلەرگە (ئۆزەڭدىن چوڭلارغا) بىھۆرمەتلىك، بەتقىلىقىلىق قىلما.

مېھماننى ئىشقا بۇيرىما،ھاجەتمەننى نائۈمىد قايتۇرما.

قىلىقى سەت ( بەتبەشىرە) ئېسىلدىن ۋاپا ئىزدىمە.مەست بىلەن دىۋانىغا نەسىھەت قىلما،ئۇلارغا نەسىىھەتنىڭ ھېچقانداق ئەھمىيىتى يوق.

ھەر قانداق ۋاقىتتا پايدا - زىيان قوغلىشىپ، ئىززەت - ئابرويىڭنى تۆكمىگىن.

ۋەدەڭگە چوقۇم ۋاپا قىلغىن.رەقىبىڭگە ھەرگىزمۇ رەھىم ئەيلىمە.

مېھمانلارنىڭ ئالدىدا كىشىلەرگە زادى ئاچچىقلانما، سۆزلىرىڭنى ئاۋۋال كۆڭلۈڭدە ئوبدان پىشۇرۇپ،ئاندىن بايان قىلغىن.

ھەر قانداق ئىشنى قىلىشتىن ئىلگىرى ئوبدان ئويلان، ئاندىن پۇختا قىل.بىلمىگەن ئىشقا ھەرگىزمۇ ئۇستاتلىق قىلمىغىن.

ياخشىنى قەدىرلە، ئەسكىنى خارلىغىن.خۇلقىڭنى تۈزەت.غاپىل بولما. پىتنە - پاساتتىن يىراق بول.دۈشمەننىڭ ھىلىسىدىن ھەر ۋاقىت ھۇشيار تۇرغىن.ھارامغا قوشۇلما.ناھەق قان تۆكمە.ھەممە ئىشتا ئوتتۇرا ھال يول تۇتقىن.كۆرمىگەن نەرسىگە گۇۋالىق بەرمە.ئۇنداق قىلمىساڭ، بۇ دۇنيادا خىجالەتچىلىككە ئاخىرەتتە ئازاپقا بولۇقىسەن.دوستۇڭغا كىرەكلىك نەرسىنى ھەرگىز ئاياپ قالما.

بۇ دۇنيا بىر قونئالغۇ دەڭ، سەن ئۇنىڭدىكى بىر كارۋان.ئەگەر بەخت- سائادەتمەن بولاي دېسەڭ، نەسىھەتلىرىمنى ئېسىڭدە تۇتۇپ بىجا كەلتۈرگەيسەن،ساڭا ئاسايىشلىق، ئامەت ئەبەدىي يار بولغاي.